Onderhoud Stolpersteine

De Stolperstein ter nagedachtenis aan dominee Nanne ZwiepStolpersteine zijn kleine gedenktekens op het trottoir voor de huizen (het laatste zelfgekozen adres) van mensen die door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn. Stolpersteine kun je vertalen als ´struikelstenen´; je struikelt er als het ware over, al is het maar vanwege de indringende boodschap die ze uitdragen. De 'steentjes' zijn circa 10 x 10 centimeter groot en zijn gemaakt van messing. Inmiddels liggen ze al in vele plaatsen in Nederland en er komen er steeds meer bij. Het is dus zeker niet alleen een Enschedees of Twents gebruik. De Stolpersteine worden niet alleen voor Joodse slachtoffers gelegd, maar ook voor verzetsstrijders, homoseksuelen, Jehova’s getuigen, euthanasieslachtoffers en andere slachtoffers van het nazi-regime.

De oorsprong van de Stolpersteine ligt zelfs veel verder weg: de Duitse kunstenaar Gunter Demnig legde in 1997 de eerste Stolperstein in de Berlijnse wijk Kreuzberg, onder het motto 'Een mens is pas vergeten als zijn of haar naam vergeten is'. Inmiddels liggen de steentjes al in 20 Europese landen.

In onze regio gebeurt het leggen van de Stolpersteine door de Stichting Levend Verleden Oost-Nederland, een non-profit organisatie die het door de inzet van vrijwilligers mogelijk maakt dat de steentjes worden gelegd. In Enschede werden in 2012 de eerste 12 Stolpersteine gelegd. Inmiddels zijn dat er al 141 (2017).  In de toekomst is het de bedoeling dat er nog veel meer worden geplaatst. Uiteindelijk gaat het alleen in Enschede al om ongeveer 850 steentjes. Waarbij elk steentje voor een slachtoffer van het nazi-regime staat. Het project is nog lang niet afgerond, omdat de kunstenaar alle steentjes zelf maakt en er dus slechts een beperkt aantal per jaar beschikbaar is.

Stolperstein voor dominee Nanne Zwiep
Dominee Nanne ZwiepOp dinsdag 1 april 2014, op de dag af 69 jaar na de bevrijding van Enschede, is tijdens een plechtige bijeenkomst in De Jaargetijden stilgestaan bij de plaatsing van 35 zogenaamde Stolpersteine (letterlijk: struikelsteentjes) op 19 locaties in Enschede. Eén van deze steentjes is ter nagedachtenis aan dominee Nanne Zwiep geplaatst voor de poort van zijn woning aan de Thorbeckelaan 20. Dit is de oude pastorie van de Grote Kerk op de Oude Markt.

De familie bij de Stolperstein voor Nanne ZwiepBij de ceremonie waren Rob, Marjolein en Ellen Zwiep en Nanne Stumphius aanwezig. Rob, Marjolein en Ellen zijn de kinderen van Nico Zwiep, de oudste zoon van Nanne Zwiep. Vanwege zijn zeer hoge leeftijd kon Nico Zwiep de ceremonie helaas niet bijwonen. Nanne is de kleinzoon van Nel Zwiep, de enige dochter van Nanne Zwiep. Zij en haar broer Jan zijn inmiddels overleden. Ook een aantal mensen van onze groep hebben de indrukwekkende ceremonie bijgewoond. Tijdens de bijeenkomst werd onder meer gesproken door burgemeester Peter den Oudsten en werd een korte levensloop geschetst van alle 35 personen voor wie in 2014 een steentje is gelegd.

De familie Zwiep met de afvaardiging van onze groep op de trap van Thorbeckelaan 20 in EnschedeAansluitend aan de ceremonie is door de familieleden en de vertegenwoordigers van onze groep een bezoek gebracht aan het voor dominee Nanne Zwiep geplaatste steentje. Daarbij werden de aanwezigen hartelijk ontvangen door de huidige bewoners van de oude pastorie. Dit bekroonde een voor allen zeer bijzondere dag.

onderhoud stolpersteine in centrum Enschede Onderhoud Stolpersteine
Op verzoek van Noor van Lijf heeft onze groep toegezegd het jaarlijkse onderhoud op zich te nemen van het steentje voor dominee Nanne Zwiep en van de 34 steentjes die tegelijk met dat steentje in het voorjaar van 2014 zijn geplaatst. Noor van Lijf heeft de oude pastorie vele jaren bewoond en heeft de plaatsing van de Stolperstein voor Nanne Zwiep mogelijk gemaakt. Zij heeft er voor gezorgd dat onze leden die zich voor het onderhoud inzetten, beloond worden met een speciaal daarvoor bedoeld insigne. Wij hopen dat ook dit een bijdrage kan leveren aan de bewustwording bij onze (jeugd)leden over de verschrikkingen van de oorlogsjaren.

Scouts maken de stolperstein voor dominee Nanne Zwiep schoon in 2015Het schoonmaken en poetsen van de 35 steentjes gebeurt jaarlijks in april, afwisselend door onze scouts en door de rowans & sherpa's en de stam. Het is inmiddels traditie dat de hele groep eerst verzamelt bij het steentje voor dominee Nanne Zwiep en zich van daar in kleinere groepjes over de 19 locaties in de stad verspreid.

Bandje Onderhoud Stolpersteine

Bekijk hier een overzicht van alle 35 steentjes die wij onderhouden. Nummer 18 op de kaart is de locatie van het steentje voor dominee Nanne Zwiep.

Stolpersteine in Enschede

2012 - 12
2013 - 5
2014 - 35
2015 - 50
2016 - 23
2017 - 16

Monument Enschedese oorlogsslachtoffers
Op vrijdag 11 december 2015  is door burgemeester Onno van Veldhuizen een kunstwerk onthuld ter herinnering aan de Enschedese oorlogsslachtoffers. Het monument staat voor het kantoor van de Stichting Levend Verleden Oost-Nederland  aan de Oldenzaalsestraat, ter hoogte van de Kalandergang. Pier van Dijk, beeldend kunstenaar uit Hengelo heeft een betonnen zuil tot herinneringsmonument getransformeerd. Met lasertechniek zijn 850 turven gesneden in een omhulsel van cortensstaal. Dit omhulsel is om de zuil geschoven. De turven staan symbool voor de ongeveer 850 Enschedeërs die in de oorlog zijn weggevoerd.